Mantelzorgproject in de klas  

Op donderdag 7 juli werd door het plaatselijke Steunpunt Mantelzorg in het Open Huis van de hervormde kerk van Hilvarenbeek in klassikale opstelling een ‘les’ genaamd ‘Kijk eens door de bril van de mantelzorg’ georganiseerd. De bijeenkomst werd in een vergelijkbare vorm eerder gepresenteerd in groep 8 van de katholieke basisscholen binnen de gemeente. De avond was voor velen een eyeopener.

Door Mariël Hoefkens

Tijdens het samenzijn kreeg het publiek, voorgesteld als zijnde een klas met 11/12-jarige scholieren, dezelfde ‘lesmodule’ voorgeschoteld zoals deze ook op de basisscholen werd gegeven, te beginnen bij een zgn. gedachtespin. Hierbij stelde mantelzorgmakelaar Freke Schoemaker, die de avond grotendeels leidde, de aanwezigen de vraag waar zij aan denken bij het woord ‘mantelzorg’. Iemand van hen liet weten de term te analyseren. “Ik splits het op in ‘mantel’ en ‘zorg’, met de mantel als bescherming van het geheel”, legde hij uit. Andere gehoorde antwoorden waren onder andere “dit is voor gehandicapten”, “ondersteuning”,  “belangenbehartiging”, “vrijwillig”, “dementie” en een mevrouw van 98 jaar dacht dat het typisch iets was voor ouderen. Verder werd het de kleine 20 toehoorders duidelijk dat het bij mantelzorg gaat om onprofessionele krachten, die vaak tot de familie, buren, kennissen- of vriendenkring behoren en dagelijks 24 uur/wekelijks 7 dagen paraat moeten staan, in tegenstelling tot thuiszorg. Op basis hiervan concludeerde Freke dat nog een aantal dingen vergeten zijn. “Mantelzorg houdt vaak voor een langere periode aan dan een paar maanden en houdt pas op als de zorgvrager is gestorven. Ondanks dat je als mantelzorger altijd inzetbaar moet zijn, wil je niet dat het stopt. Daarnaast is de zorg meestal zo diepgaand dat de mantelzorger er mentaal continue mee bezig is en er wordt niets van bovenaf geregeld, maar je doet het gewoon vanuit de sociale relatie”, vertelde ze.

Vanzelfsprekend

Bij het begrip ‘vrijwilligers’ denken mensen het eerst aan organisaties als de Zonnebloem, het Rode Kruis etc. en zij kiezen ervoor zich belangeloos in te zetten voor een goed doel, eventueel voor een bepaalde periode. “Mantelzorgers hebben geen keuze en gaan ermee door, zelfs al komt het hun neus uit. Daarom kunnen tevens zíj wel wat steun gebruiken. Het probleem is echter dat zij niet weten waar ze daarvoor moeten zijn of dat ze denken dat het niet hoort om om hulp te vragen”, stelde de mantelzorgmakelaar. Het Steunpunt Mantelzorg, dat overigens ondermeer bestaat uit onbaatzuchtige ervaringsdeskundigen, weet hier wel raad mee. En dat niet alleen senioren hieraan behoefte kunnen hebben, bewees het filmpje, waarin de 11-jarige Iris voor haar zieke en hulpbehoevende moeder zorgt. Dit roept tussen hen nogal eens conflicten op en als het meisje iets leuks wil ondernemen, moet dat met haar vader of met vriendinnen. Deze omstandigheden maken Iris onzeker over de toekomst. “Over tien jaar kan mijn moeder alleen nog maar liggen en ik ben bang later óók deze spierziekte te zullen krijgen”, zegt ze. Met Iris bevinden zich in Nederland ½ miljoen kinderen in een dergelijke situatie. De beelden bleken voor de aanwezigen tamelijk confronterend te zijn. Evenals de leerlingen moesten zij naar aanleiding hiervan een aantal vragen beantwoorden.

Op basis van de verkregen informatie kon gesteld worden dat Iris’ zorg volgens het publiek te intens is voor een kind van haar leeftijd, om dit gedurende een lange tijd vol te kunnen houden en dat hierdoor de gezagsverhouding wordt omgekeerd. Daarbij vonden zij het weliswaar normaal dat kinderen thuis eens iets in het huishouden moeten doen, maar dat ze wel kínd moeten kunnen zijn en niet met problemen mogen worstelen. Desondanks waren de toehoorders van mening dat Iris sterk en dapper is, maar dat aan de andere kant de moeder ook niet om haar ziekte heeft gevraagd en dat het haar tevens pijn moet doen dat haar dochter later mogelijk in een zelfde schuitje belandt. “Ook de leerlingen uit groep 8 vonden dat het meisje voor haar doen te veel zorgen heeft en dat ze haar moeder altijd helpt uit liefde, maar eveneens omdat ze geen keus heeft. Zélf zijn de meeste kinderen het gewend dat hun moeder voor hén zorgt in plaats van andersom”, aldus Mien Vingerhoets, één van de vrijwilligsters van het Steunpunt Mantelzorg. Kinderen als Iris, maar ook volwassen mantelzorgers, kunnen in onze gemeente bij dit steunpunt terecht, dat een luisterend oor biedt en - naar gelang de hulpvraag - kan doorverwijzen naar Contour, ExpertiseCentrum Familiezorg in Tilburg of andere organisaties. Bovendien is een tijdje geleden het Centrum voor Jeugd en Gezin in Hilvarenbeek gestart, dat hulpbehoevenden een vaste zorgverlener kan geven. Dit initiatief wordt naar verluid met de komst van de brede school Starrebos ook fysiek.

‘Genant’  

Bij ieder bezoek aan een basisschool, nam Freke telkens twee vrijwilligers mee, waaronder Thea van Kuijk, die een indrukwekkend verhaal vertelde over Roel die, evenals Iris, op jonge leeftijd de zorg heeft voor een minder valide gezinslid, namelijk zijn zusje Marlène. “Het tweetal gaat samen winkelen om schoenveters te kopen en komt onverhoopt Roels vriend Wesley tegen, wie Roel  - uit angst gepest te worden - nooit heeft verteld over zijn zus”, las Thea voor. Tevens híerover worden de aanwezigen aan het denken gezet. Het was hén (en de scholieren) helder dat hij zich enerzijds voor Marlène schaamt, maar haar ook wil helpen. Freke voegde toe dat zij de groep 8-ers benadrukte, als zij na de vakantie naar het voortgezet onderwijs gaan, niet meteen hun vooroordeel klaar te hebben of te gaan pesten als een klasgenoot nooit ergens aan meedoet of na de les snel naar huis gaat: “Het kan zijn dat hij of zij de verantwoordelijkheid heeft over een ziek familielid. Nu kennen de kinderen elkaars gezinssituatie nog, maar straks niet meer.”

Uitgeverij De Uitstraling bv